Od stygmatyzowanego ciała do ucieleśnionego potraumatycznego wzrostu: Międzynarodowe badanie porównawcze w schemacie mieszanym w celu promowania potraumatycznego wzrostu wśród osób żyjących z HIV (grant NCN SONATA BIS 14 nr. 2024/54/E/HS6/00111)
Lata realizacji projektu: 2025 - nadal
Zdecydowana większość badań z zakresu psychologii wskazuje, że doświadczenie traumy prowadzi
głównie do negatywnych zmian w funkcjonowaniu psychicznym człowieka, z których najbardziej
rozpowszechniony jest zespół stresu pourazowego (PTSD). Niemniej jednak stosunkowo niedawno uwaga
naukowców przesunęła się z jedynie negatywnych do paradoksalnie pozytywnych skutków doświadczenia
zdarzeń traumatycznych, co ukształtowało nowy kierunek badań nad potraumatycznym wzrostem (post-
traumatic growth, PTG).
PTG opisuje pozytywne zmiany, jakie mogą nastąpić po przeżytych traumatycznych wydarzeniach, związane z większym docenieniem życia, poprawą relacji z innymi, nowymi możliwościami życiowymi, siłą osobistą i przemianami duchowymi. Jednak po ponad ćwierć wieku badań nad PTG na wiele pytań badawczych nadal nie ma satysfakcjonującej odpowiedzi. Jedno z nich dotyczy tego, czy PTG można kultywować poprzez interwencje psychospołeczne. Niestety do tej pory nie stworzono skutecznej interwencji promującej PTG. Mało jest też badań dotyczących PTG wśród pacjentów zmagających się z traumą towarzyszącą chorobie zagrażającej życiu. Wreszcie, ostatnie badania podkreślają znaczenie badania obrazu ciała w procesie PTG, który ukształtował nową linię badań dotyczącą
tzw. ucieleśnionego wzrostu potraumatycznego (ang. corporeal post-traumatic growth).
W projekcie tym chcemy więc stworzyć pierwszą internetową interwencję promującą PTG wśród
osób żyjących z HIV, która kładzie szczególny nacisk na wzmacnianie pozytywnego obrazu ciała i redukcję postrzeganej stygmatyzacji związanej z HIV/AIDS w mieszanym schemacie badawczym.
Innymi słowy, oprócz ilościowej analizy zmiennych, do naszego badania zaprosimy też osoby żyjące z wirusem HIV, by podczas wywiadów jakościowych pomogły nam stworzyć tą interwencję.
Co więcej, dziś stygmat HIV/AIDS jest głównym źródłem traumy wśród osób z HIV, choć jego poziom znacznie różni się w poszczególnych krajach na całym świecie (patrz tzw. strukturalny stygmatu HIV/AIDS). Dlatego nasz projekt będzie prowadzony w trzech krajach: Polsce, Irlandii i Stanach Zjednoczonych.
Ponieważ większość badań dotyczących stygmatyzacji HIV/AIDS i PTG przeprowadzono dotychczas w USA, konieczne jest rozszerzenie badań o kolejne kraje, aby uzyskać pełny obraz potencjalnego wpływu stygmatyzacji na PTG wśród osób z HIV. Szczególnie ważne jest porównanie w tym zakresie perspektywy europejskiej z amerykańską, jak również kontrastujących postaw społecznych wobec takich osób w dwóch krajach europejskich – Polsce, gdzie jest jeden z najwyższych poziomów stygmatyzacji HIV/AIDS oraz Irlandii, z jednym z najniższych wskaźników stygmatyzacji osób z HIV w Europie.
Podsumowując, warto wspomnieć o korzyściach związanych z realizacją naszego projektu
badawczego.
- Po pierwsze, projekt ten dotyczy pierwszej międzynarodowej interwencji promującej PTG,
która skupia się na próbie klinicznej osób żyjących z HIV.
- Po drugie, nasz projekt będzie prowadzony w ramach międzynarodowej współpracy między Wydziałem Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego a wybitnymi ekspertami w zakresie badań nad PTG z Growth Initiative Lab na Wake Forest University w USA oraz badaczami z Wydziału Psychologii Zdrowia Uniwersytetu Medycznego i Nauk o Zdrowia w Dublinie.
Wreszcie, w każdym z uczestniczących krajów, planujemy współpracować z organizacjami
pozarządowymi pomagającymi osobom żyjącym z HIV, tj. Stowarzyszenie „Pozytywni w Tęczy” w
Warszawie, „HIV Ireland” w Dublinie oraz „Ambasadorzy HIV i wiary” na Uniwersytecie Wake Forest.
Wszystkie te czynniki przemawiają nie tylko za epistemologicznym, ale także społecznym znaczeniem
naszego projektu badawczego.