Dobrostan a parametry kliniczne, status społeczny i wrodzone cechy osobowości
W naszej pierwszej pracy chcieliśmy sprawdzić, w jakim zakresie wrodzone cechy osobowości z modelu tzw. wielkiej piątki (ang. Big Five; PMO – pięcioczynnikowy model osobowości), a także zmienne opisujące status społeczny były powiązane z dobrostanem osób zakażonych wirusem HIV.
Wspomniana tzw. wielka piątka to pięć następujących cech osobowości:
- neurotyczność (vs stałość emocjonalna) – skłonność do przeżywania negatywnych emocji (strachu, zmieszania, gniewu, poczucia winy) oraz podatność na stres psychologiczny,
- ekstrawersja (vs introwersja) – odnosi się do jakości i ilości interakcji społecznych oraz poziomu aktywności, energii, a także zdolności do doświadczania pozytywnych emocji,
- otwartość na doświadczenie – określa tendencję do pozytywnego wartościowania doświadczeń życiowych, tolerancję na nowość i ogólną ciekawość świata,
- ugodowość (vs antagonizm) – opisuje nastawienie do innych ludzi przejawiające się w altruizmie (nastawienie pozytywne) bądź antagonizmie (nastawienie negatywne),
- sumienność (vs nieukierunkowanie) – oddaje stopień zorganizowania, wytrwałości i motywacji jednostki w dążeniu do celu.
Aby zweryfikować hipotezę, zidentyfikowaliśmy wśród 530 badanych sześć podgrup różniących się między sobą dobrostanem. Do poszczególnych grup klasyfikowano osoby z zakażeniem wirusem HIV zgodnie z zadeklarowaną przez nich oceną własnego dobrostanu – odpowiednio od bardzo niskiej do bardzo wysokiej.
Wyniki badania dostarczyły informacji, zgodnie z którymi spośród zmiennych opisujących status społeczny najsilniejszy pozytywny związek z dobrostanem psychologicznym miały posiadanie zatrudnienia oraz wyższe wykształcenie. Badani o takich charakterystykach znajdowali się w podgrupach o najwyższym poziomie dobrostanu.
Z kolei w kontekście cech osobowości efekt ten był najwidoczniejszy dla neurotyczności, która była najwyższa w podgrupach najgorzej oceniających swój dobrostan.
Interesujące, że aktualny stan zdrowia (np. poziom limfocytów CD4, przebieg leczenia, wejście w fazę AIDS) w ogóle nie różnicował dobrostanu badanych.
Dzięki naszym badaniom wiadomo, że w grupie osób poddawanych terapii antyretrowirusowej nie sama choroba (parametry zakażenia HIV wskazujące na obiektywnie gorszy stan zdrowia), ale wybrane charakterystyki socjodemograficzne i wrodzone cechy osobowości są kluczowe dla dobrostanu osób zakażonych wirusem HIV. Jest to spójne z innymi wynikami badań dotyczących tego obszaru. Prawdopodobnie ma tu znaczenie ogromny postęp w leczeniu osób zarażonych wirusem HIV, dzięki któremu samo zakażenie wirusem HIV nie jest już definitywnie śmiertelne, ale jest to przewlekły problem medyczny, który można kontrolować.
Przeczytaj również
Ucieleśniony potraumatyczny wzrost wśród osób zakażonych HIV
Zdecydowana większość badań z zakresu psychologii wskazuje, że doświadczenie traumy prowadzi głównie do negatywnych zmian w funkcjonowaniu psychicznym człowieka, z których najbardziej rozpowszechniony jest zaburzenie po stresie traumatycznym (PTSD). Niemniej jednak stosunkowo niedawno uwaga naukowców przesunęła się z jedynie negatywnych do paradoksalnie pozytywnych skutków doświadczenia zdarzeń traumatycznych, co ukształtowało nowy kierunek badań nad potraumatycznym wzrostem (post-traumatic growth, PTG).
Miłość i HIV – dlaczego wsparcie partnera ma tak wielkie znaczenie
Dla wielu osób HIV to wciąż temat tabu – kojarzony z lękiem, stereotypami i nieaktualną wiedzą. Choć dzisiaj leczenie HIV jest na tyle skuteczne, że osoby żyjące z HIV żyją tak samo długo jak osoby niezakażone, nadal doświadczają one silnej stygmatyzacji – nie tylko ze strony otoczenia, ale także we własnych myślach, emocjach i relacjach.
40 lat AIDS: czy coś się zmieniło w społecznym odbiorze HIV/AIDS?
W czerwcu 2021 roku minęło czterdzieści lat od momentu, kiedy wykryto i opisano pierwsze przypadki zakażenia wirusem HIV. Czy w związku z tym i dobrostan psychiczny osób zakażonych wirusem HIV uniezależnił się od tej diagnozy? Na to pytanie staraliśmy się odpowiedzieć, dokonując metaanalizy artykułów naukowych.
